Anno Domini 2014

De geschiedenis is het heden gezien door de toekomst
- Godfried BOMANS (1913-1971), Nederlands auteur en mediafiguur

Het was in het jaar des Heren ... In deze rubriek treft u de artikeltjes aan die ooit als brandend actueel nieuws op de hoofdpagina van deze site stonden. Wat ooit het heden was, is intussen verstild in het verleden. Dat verleden - van feiten en activiteiten - kan u hier nog 's in chronologische volgorde doornemen.

24.12.2014 - THE CHRISTMAS TRUCE (HET KERSTBESTAND)

WO I, Kerstavond 1914. Die ochtend is de vrieskou over het front gevallen. De lijkengeur is even verdwenen. Bomen en struiken staan wit van de rijm. Opgesteven modder. Aarzelend begin het te sneeuwen. Hier en daar zetten de Duitsers op de borstwering van hun loopgraven kerstbomen met kaarsjes op. Liederen weerklinken, wensen worden over en weer geroepen. Op sommige plekken verlaten de soldaten de tranchées, wisselen cadeautjes uit, tonen elkaar foto’s van dierbaren.

Deze kerstbestanden, die achteraf aan weerskanten als defaitisme zullen worden afgedaan, komen op meerdere plaatsen aan het front voor, van Ieper tot in Frankrijk. In Ploegsteert (Waasten-Komen) spelen op Kerstdag Britse en Duitse soldaten zelfs een potje voetbal. De Duitsers winnen met 3-2. Ex-Beatle Paul McCartney zal zich in 1983 voor de videoclip van zijn hit 'Pipes of peace'  hierop baseren, maar situeert de voetbalwedstrijd verkeerdelijk in Frankrijk:

             Augustus De Poortere                                  Maurice Van Wambeke                     
       Augustus De Poortere (1893-1914)                               Maurice Van Wambeke (1894-1914)

Terwijl ten zuiden van Ieper vrede en licht even een kans krijgen, sneuvelt 25 km. ten noorden ervan te Kaaskerke bij Diksmuide op Kerstavond de 21-jarige Augustus De Poortere uit de Stokstraat, soldaat bij de 3de Jagers te Voet (stamnummer 127/54976). Diezelfde 24ste december bezwijkt de 20-jarige Maurice Van Wambeke uit de Bunderstraat, ook soldaat bij de 3de Jagers te Voet (stamnummer 127/62842), aan zijn verwondingen in het militair hospitaal te Cherbourg (Frankrijk).              

Hultheim wenst u Vredevolle Kerstdagen toe.

Zie ook: DE BEL Raoul en DE BORGGRAEVE Edwin, Ze sneuvelden voor ons in 1914, jaarboek 2014, p.171-191.

27.11.2014 - IV OR IIII, THAT’S THE QUESTION !

wijzerplaat-kerk-KruishoutemXVII jaar geleden kreeg de kerktoren van de Sint-Eligiuskerk op donderdag 27 november 1997 vier nieuwe wijzerplaten. Ze wogen elk veertig kilo, hadden een diameter van 2,5 meter en waren vervaardigd uit ABS-kunststof. Maar, wat is het Romeinse cijfer voor ‘4’ ?  IIII of IV ? Eén keer raden ! Ook de Sint-Ursmaruskerk van Nokere en de O.L.Vrouw van Bijstandskerk te Lozer zweren bij IIII i.p.v. IV !  De kerken van de Marolle, van Wannegem en van Lede hebben geen wijzerplaten (meer).

Waarom treffen we zo vaak IIII ipv. IV aan op uurwerken en polshorloges ? Er zijn meerdere theorieën.

  1. De Romeinen zelf al gebruikten dikwijls IIII, volgens de overlevering omdat IV de beginletters van de Romeinse oppergod IVPITER vormen.
  2. Een tweede uitleg is dat er op een klok een even aantal tekens wordt gebruikt: 20 I’s, 4 V’s, en 4 X’en. Dit was goedkoper om te gieten en te vormen in een mal dan wanneer de IV werd gebruikt: 17 I’s, 5 V’s, 4 X’en.
  3. Een derde mogelijke reden is dat de IV (4) ondersteboven - zoals op een klok gebruikelijk is - sterk lijkt op VI (6). Omwille van visuele duidelijkheid opteerde men dus voor IIII.
  4. Tevens vertoont IIII een zekere symmetrie ten opzichte van de VIII (8) en XII (12).
  5. En als uitsmijter een vijfde hypothese: Henry de Vicq vervaardigde in 1370 één van zijn eerste horloges voor de Franse koning Charles V. Deze merkte op dat de IV vervangen moest worden door IIII. De uurwerkmaker antwoorde eerbiedig dat de koning het vermoedelijk verkeerd voorhad, waarop deze gestreng repliceerde dat een koning zich nooit vergist. De Vicq zweeg wijselijk. Het frans-romeinse cijfer IIII was geboren.

Met dank aan Johan van Cauwenberghe en Edwin De Poortere. 

14.11.2014 - GEMEENTEBESTUUR DOET VERSTANDIGE INVESTERING

Leo van gheluwe portret    Leo van gheluwe

Kwatongen en oppositieleden durven wel ’s het omgekeerde te beweren, maar op de recentste  gemeentelijke investering kan zelfs de meest rabiate politieke tegenstander geen milligram kritiek uiten.

Naar aanleiding van Open Monumentendag kocht het gemeentebestuur een portretschilderij van de in deelgemeente Lede geboren componist Leo Van Gheluwe (1837-1914) aan. In 1944 gaf zoon Pierre aan kunstschilder Georges De Moor de opdracht om zijn vader op canvas te vereeuwigen. Het schilderij was anno 2014 in privé-bezit van een Oudenaardse familie. De aankoop getuigt van een verstandige keuze ter vrijwaring van het weinige cultureel-historische erfgoed dat onze gemeente rijk is. Burgemeester Joop Verzele beloofde het kunstwerk een prominente plaats te zullen geven in het gemeentehuis.

In het jaarboek 2014 verschijnen twee artikels over leven en werken van Leo Van Gheluwe.

11.11.2014 - HERDENKING WAPENSTILSTAND WO I EN II

soldaten-1914-18

Op dinsdag 11 november worden de gesneuvelden van de beide wereldoorlogen herdacht. Voor de bloemenhuldes verwijzen we graag naar: www.kruishoutem.be, klik 't Eierdopje aan, p.1.

Honderd jaar geleden, op woensdag 11 november 1914 waren de Duitsers reeds en masse doorheen Kruishoutem gepasseerd richting Westhoek. Van 15 tot 18 oktober 1914 werden in de Eigemeente maar liefst 1.550 Duitse officieren, 11.200 soldaten en 400 paarden ingekwartierd ! Begin november 1914 begon aan de IJzer de loopgravenoorlog.

Vier jaar later, op maandag 11 november 1918 was het Herrenvolk al weer doorheen Kruishoutem getrokken - nu in omgekeerde richting - afdruipend zurück nach Vaterland. Op 31 oktober 1918 waren ze door de Fransen uit Nokere verdreven, de dag erna door de Amerikanen uit Kruishoutem. Elf dagen later was de wapenstilstand een feit.

In het jaarboek 2014 wordt in twee artikels teruggekomen op Kruishoutem in die eerste maanden van de Groote Oorlog en op de Kruishoutemse jongens die in 1914 sneuvelden. 

18.10.2014 - DE KERK STAAT IN HET MIDDEN

Johannes-de-doper-kerk-na-brand
De achteruitgang van het praktiserende geloof en het gebrek aan priesterroepingen verplicht de Katholieke Kerk tot het herzien van de organisatie van haar geloofsbelijdenis en -vieringen. Hoe zullen kerken in de toekomst worden gebruikt ? Zijn er opties voor her- of zijbestemmingen ? Vragen die ook rijzen in Kruishoutem. Het feit dat één van de werkdomeinen van schepen Mevr. Rita Vande Moortele kerkelijke aangelegenheden’ is, is een bewijs dat onze bestuurders uiteraard aandacht hebben voor de problematiek - of positiever verwoord - voor de uitdaging. Het feit dat wakkere burgers her en der in onze gemeente op zoek gaan naar valabele alternatieven voor hun dorpskerk (inrichting van tentoonstellingen en concerten, enz.) is daarvan een tweede bewijs.

Zonder zich in te laten met keuzes en beslissingen, is Hultheim - als lokale heem- en geschiedkundige kring - uiteraard elk initiatief ter vrijwaring van historisch erfgoed genegen.

Want wat als er geen kerk meer is ? Die gedachte borrelde boven naar aanleiding van de brand op donderdagavond 16 oktober van de Sint-Jan-De-Doperkerk te Anzegem, een Romaanse kerk uit de 12de eeuw. Kerken domineren en bepalen sinds eeuwen het centrum- en straatbeeld van elke stad, van elk gehucht. De kerk zit in onze geschiedenis, in onze genen, in wie we zijn, ongeacht onze individuele levensovertuiging. Geen dorpskern zonder kerk.

Uitgenomen nu in Anzegem, dus. Onze buren zijn ‘kerkloos’ geworden. Zij zien zich niet meer geconfronteerd met het probleem van her- of zijbestemming. Zij zitten met andere vragen. Wat nu ? Herbouwen we de kerk ? Of komt er iets anders ? Een gemeenschapscentrum misschien, of worst case scenario, het zoveelste appartementenblok ? Waar zal dan de ziel van het dorp zijn ? Dit zijn andere vragen vanuit een andere, noodgedwongen invalshoek. Het zal interessant zijn om te zien hoe de gapersgemeente hiermee omgaat. In het beste geval kunnen hun overwegingen en antwoorden inspirerend werken bij de zoektocht naar een zinvolle toekomst voor de kerken die er wel nog zijn.

Tekst: Edwin De Borggraeve

07.10.2014 - SLAG BIJ DE EDEMOLEN HONDERD JAAR GELEDEN

edemolen

Op woensdag 7 oktober 1914 kwam het bij de Edemolen te Nazareth - op een kilometer van de grens met Kruishoutem - tot een treffen tussen het Duitse regiment von Tannstein dat in Eke de spoorweglijn Oudenaarde-Gent wou saboteren en Belgische burgerwachten en gendarmes. 11 Belgen sneuvelden, 5 gendarmen werden krijgsgevangen genomen. Aan Duitse kant telde men één dode en drie gewonden.

Toen Franse versterking opdook, moesten de Duitsers zich terugtrekken richting Lozer en Kruishoutem. Traditiegetrouw namen ze wraak op de burgers.

In 1919 getuigde EH Pastoor Wilfried De Beer van de O.L. Vrouw van Bijstandskerk te Lozer: “Dit was de eerste inval der Duitsche troepen in ons dorp en die vergezeld waren van brutaliteiten. Dit was een detachement dat kwam afgezakt uit het Kortrijksche en dat kwam slag zoeken met Belgische en Fransche troepen (patroeliën). Hunnen brutaliteiten; verscheidene huizen werden geplunderd; twee brandden af; eenige inwoners werden mishandeld, op eenen stoel vastgebonden, onder doodsbedreiging met den revolver op het hart verboden weg te loopen. Camiel De Paepe werd dien dag (7 Oct.) ’s voormiddags op zijn hof doodgeschoten, toen hij wilde wegvluchten. Bij het wegtrekken dezer troepen terug naar Kortrijk toe, werden 4 à 5 mannen meegevoerd en 2 à 3 uren verder vrijgelaten”.

Meer hierover leest u in ons jaarboek 2014, dat ter perse gaat begin december.