In den rechten man’. Een eigenaardige naam voor een herberg. En toch, bij de samenkomst van de Beverhoekstraat, Knokstraat en Spilthoorestraat in Kruishoutem bouwde A. De Kimpe in 1900 een hoekhuis, dat er nu nog steeds staat. Volgens opzoekwerk van Rudy Gheysens werd er wellicht tot 1920 een estaminet uitgebaat door maar liefst 7 elkaar opvolgende caféhouders. Maar van waar die naam? Het blijft speculatief. Raoul De Bel kreeg ooit van oudere Kruishoutemnaren te horen: “Er zou bovenop de trapgevel het beeld van een man gestaan hebben met een omhoog gestrekte arm en twee gespreide vingers. De vroegere bewoner zou na WO I bij een verkiezing opgekomen zijn tegen de katholieke partij. Op de verkiezingsdag zou de pastoor in de mis gepreekt hebben dat zij in geen geval op deze partij mochten stemmen. Dit schoot bij de cafébaas in het verkeerde keelgat en hij verkondigde aan iedereen, met twee uitgespreide vingers “ik ben een rechte man” en plaatste dit beeld.”. Volksverzinsel of waarheid? Niet meer te achterhalen. Het geeft trouwens geen uitleg voor de naam van het café in de jaren voordien, maar dat hoeft niet persé een bezwaar te zijn: herbergnamen konden nog al ’s wisselen per uitbater. In elk geval, sowieso een leuk wist-je-datje, indien het juist blijkt te zijn.

In de rechten man anno2000    In de rechten man anno2019

Links: gewezen herberg ‘In de Rechten Man’ april 2000. Rechts: ‘In de Rechten Man’ december 2019 (foto door Els Jacobs - beide foto’s www.inventaris.onroerenderfgoed.be).

Merkwaardig is dat er ook in Lozer - tegen de grens met Ouwegem en Nazareth - ooit een taveerne was met dezelfde naam. En des te merkwaardiger is dat het eveneens een versmallend hoekhuis betrof, bij de samenkomst van de Nazarethsesteenweg en de Boeregemstraat. Ook dit huis staat er nog. De laatste herbergier was Leon Van Daele. Het café was de thuisbasis van de Ouwegemse schuttersmaatschappij d’Hespe. Leon sloot de deur midden de jaren zestig.

de rechte man Lozer

De vroegere estaminet ‘De rechte man’ te Lozer aan het vroegere gemeentelijke grenspunt van Nazareth, Ouwegem en Lozer-Kruishoutem. Vooraan aan de linkerkant van de Boeregemstraat is Nazareth. Verderop links van de Boeregemstraat kom je in Ouwegem. Het vroegere café en de Nazarethsesteenweg bevinden zich op grondgebied Lozer (foto Edwin De Borggraeve maart 2021).

We gaan naar Dentergem. Eén van de dorpstapperijen aldaar heette van 1905 tot 1914 ‘In den rechte man’ en bevond zich - jawel - ook al op de hoek van twee straten, zij het dat hier de zijweg (nu nog steeds) bijna loodrecht op de hoofdbaan uitgaf. In Kruishoutem en in Lozer is de invalshoek van de twee samenkomende straten veel kleiner dan 90°, reden waarom de beide cafés in een versmallende spievorm werden opgetrokken.

In de rechten man Dentergem 1   In de rechten man Dentergem 2

Foto links: de Wontergemstraat in Dentergem. Het hoekhuis rechts is estaminet ‘In den rechte man’. Foto rechts: detail (fotoarchief Eric Bekaert).

Ook in Dentergem kon men de herkomst van deze herbergnaam niet duiden. Misschien bedoelden de caféhouders ermee dat ze hun métier volgens ‘de regels van de kunst’ uitoefenden, m.a.w. dat ze aan hun toog de rechte man op de rechte plaats waren. Of dat ze recht in hun schoenen stonden én recht door zee gingen, wat dan zou stroken met het volksverhaal over de herberg in Kruishoutem. Of de bezoekers van hun etablissement ook rechte mannen waren, kan worden betwijfeld. Bij het buitengaan waren velen van hen waarschijnlijk eerder schuinmarcheerders geworden, letterlijk dan …

Indien een lezer info heeft over deze toch wel merkwaardige herbergbenaming, wil contact opnemen met: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

 

Info bij: