Geef toe, dit is op de vooravond van Kerstmis toch wel een eigenaardige titel voor een update. Eén en ander wordt duidelijker bij doorname van de lessenroosters van de vroegere meisjesschool van de Zusters van de H.Franciscus van Assisi in de Brugstraat te Kruishoutem. We keren terug naar de 24ste december, respectievelijk van de jaren 1927 en 1947. De zusters zetten rigoureus in op kennis en vaardigheid. Ook op de dag voor Kerstmis was er geen tijd voor educatief gelanterfanter.    

Klasboek 1927 1928   Klasboek 1947 1948

De voorpagina’s van de Klasboeken van het 6de leerjaar, respectievelijk schooljaren 1927-1928 en 1947-1948. A.M.D.G. betekent: ‘Ad majorem Dei gloriam’ - ‘Tot grotere glorie van God’. Deze schriften bevatten de dagelijkse lessenroosters ingeschreven door de zusters leerkrachten en werden maandelijks door de directeur gecontroleerd en gehandtekend (archief Hultheim).

 De zuster-leerkracht van het 6de leerjaar voorzag voor zaterdagvoormiddag 24 december 1927 onderricht in godsdienst, tekenen, rekenen, Nederlands en muziek:

  • 8u30’: Catechismus der feestdagen. De volgende Kerstdagen.
  • 9u: Teekenles. De Driehoek: vormverandering en versiering - vindoefeningen - de teekening voltrekken en kleuren.
  • 10u15’: Hoofdrekenen: Geheele getallen vermenigvuldigen met 25 - 40 - 32 - 66 - 74 - 120 - 240 - 90 - 350 - 48 - 24 enz.
  • 10u30’: Moedertaal: Woordenschat: Oefening op de woordfamilies vb. Arbeid - arbeider - arbeidsbevolking - arbeidersgezin - arbeidersvereeniging - arbeidzaam - de gevonden woorden in een zin gebruiken.
  • 11u: Zang. Kerstlied aanleren.

De lessen stopten op de middag. Het klasboek vermeldt: “Maandag 26ste December: Tweede Kerstdag. Verlof.” Maar op dinsdagmorgen 27 december om 8u30’ werden de schoolse activiteiten alweer hervat om onverminderd door te gaan tot en met zaterdag 31 december! Die laatste dagen van het jaar 1927 waren geen sinecure: “Ingezien het slecht weder en de moeilijkheden van verkeer werden de klassen onregelmatig bijgewoond. Deze tijd wordt besteed aan herhaling, teekenoefeningen en handwerk.” De jongedames kregen pas écht ademruimte vanaf Oudejaarsavond. Dan gingen de schoolpoorten dicht tot maandag 9 januari 1928. Tussen WOI en WOII was er dus nog geen sprake van twee weken Kerstvakantie, enkel van één week Nieuwjaarverlof, zoals het Klasboek 1927-1928 vermeldt. De lessenroosters overspanden trouwens de periode van donderdag 15 september 1927 tot zaterdag 4 augustus 1928. Dat betekent dat ook de zomervakanties toen korter waren, nl. 6 weken i.p.v. 2 maanden.

Recreatiezaal meisjepensionaat 1937

De recreatiezaal van het meisjespensionaat in 1937. Kaarten en schaken hielpen de tijd verdrijven (archief Raoul De Bel).

We schuiven door naar het schooljaar 1947-1948, twintig jaar en een oorlog later, naar woensdag 24 december 1947. De meisjes kregen op de dag voor Kerstmis nog een stevig programma voor de kiezen. Hopelijk zorgde de les om 14u30’ voor enige verpozing in de overvolle dagplanning:

  • 9u: Godsdienst: Catechismus 10de les “Het eeuwig Leven”.
  • 9u30’: Rekenoefening. Bewerkingen leeren vereenvoudigen. vb. (375x16)/(4x25), (120x725)/(225x20), (35x875)/(25x5), (15x64x125)/(75x5x8).
  • 10u: Rekenoefening: Herhalingsoefeningen op de kenmerken van deelbaarheid; zie rekenboek, bl: 25.
  • 10u45’: Vaderlandsche Geschiedenis. Herhaling.
  • 11u30’: Schoonschrift: I Italië - Irena - Indië - Ierland. F Flavie - Februari - Friesland - : Ieder huisje heeft zijn kruisje.
  • 1u30’: Moedertaal: Dictaat: “Houd den Mond ledig”, 2de deel.
  • 2u00: Moedertaal: Toepassing: De naamwoorden uitzoeken en ontleden.
  • 2u30’: Naaldenwerk: Ronde knoopsgaten leeren maken, Den teen der kous breien.
  • 3u: Godsdienst: Voorbereiding tot den Hoogdag.


De jonge freules bleven aan de schoolbanken gekluisterd tot de vooravond, maar hadden dan weer een langere vakantieperiode in het vooruitzicht dan 20 jaar voordien. Ze werden in de Brugstraat pas weer verwacht op woensdag 7 januari 1948. Na WOII was de tweewekelijkse Kerstvakantie m.a.w. een feit. De zomervakantie duurde (waarschijnlijk) 7 weken; het schooljaar 1947-1948 begon immers op donderdag 4 september 1947 en de notities van masoeur eindigden op maandag 19 juli 1948.

Zie ook: DE BEL Raoul, De zusters van de H.Franciscus van Assisi in Kruishoutem: van kantschool tot Sancta Familia (1839-1999), jaarboek Hultheim 2006, p.178-201.