Een duiventoren was vroeger een teken van welstand. Tijdens het Ancien Régime was het houden van duiven voorbehouden aan clerus, adel en herenboeren. Ze hadden meteen een dubbel voordeel; er werd mest geproduceerd én de jonge duiven kwamen als lekkernij op tafel. 200 volwassen duiven konden per jaar 500 jonge duifjes opleveren die door de eigenaars opgegeten of verhandeld werden. Jaarlijks procudeerden ze bovendien zes karrenvrachten mest, wat van pas kwam in streken met arme zandgrond. Hun voedsel vonden de duiven op de akkers, wat dan weer ten nadele was van de pachtboeren.

Duiventoren boerderij Ghistelinck Gapaardstraat Nokere  Duiventoren boerderij Axelwalle Heurne

v.l.n.r.: de duiventoren boven de toegangspoort van boerderij Gistelinck in de Gapaardstraat te Nokere in 1974. De hoeve ging enkele jaren geleden tegen de vlakte. De duiventoren van hoeve Axelwalle te Heurne in 1974 (foto’s archief Hultheim).

Duiventoren kasteel della faille dhuysse  Eendenhuisje kasteel Ayshove  Duiventoren boerderij t kleinhof wannegem lede

v.l.n.r.: de (volgens de website Onroerend Erfgoed mogelijke) duiventoren - daterend van de 17de eeuw - bij het kasteel della Faille d’Huysse te Lozer in 2010 (foto blog Tour de Frans), het eendenhuisje van kasteel Ayshove in 2009 (foto Edwin De Borggraeve) en de duiventoren op het erf van hoeve ’t Kleinhof (Colembie) in 1999 te Wannegem-Lede (foto beeldbank onroerend erfgoed).

In het kader van het Europees Jaar voor het Bouwkundig Erfgoed 1975 registreerde René D’Huyvetter in oktober 1974 als schatbewaarder van de Gewestelijke Vereniging voor Vreemdelingenverkeer Oudenaarde de dan nog bestaande duiventorens tussen Leie en Schelde. Hij onderscheidde de volgende types:

  • alleenstaande torens, zoals bij de hoeves Colembie te Wannegem-Lede, Christiaens te Astene, De Vreese te Nazareth, Van Meerhaeghe te Ooike, Tijtgat te Asper;
  • in toegangspoorten van hoeves ingewerkte duiventorens, zoals bij boerderij Gistelinck te Nokere, De Pourcq te Machelen, Coolsaet te Huise, Bauwens te Ooike, Van Overberghe te Nazareth;
  • in bijgebouwen van kastelen of herenhoeves uitgebouwde duiventorens, zoals bij het kasteel Ayshove te Kruishoutem en hoeve Axelwalle te Heurne. René vergat de (mogelijke) duiventoren van het kasteel della Faille d’Huysse te Lozer. Anderzijds zag hij het fraaie eendenhuisje op een eilandje in de omwalling van het kasteel Ayshove wellicht verkeerdelijk aan voor een duiventorentje.