Kruishoutemse Curiosa

Hoezo? Hier is niets te zien; enkel gras en weiden! Klopt. Maar, wat telt, is niet wat u (niet) ziet, maar wat onder de zoden zit/zat, zijnde een schat aan archeologische vondsten. In 1990 werd er bijvoorbeeld een unieke Gallo-Romeinse houten waterput uit de bodem getakeld, een oudheidkundig curiosum dat sindsdien de musea van de wereld afreisde. Deze site is het alleroudste Kruishoutem. Hier woonden onze voorvaderen vooraleer ze verhuisden noordwaarts naar het huidige centrum.

Zie:

• BRAECKMAN Kurt, Van sluitspeld tot pronkjuweel: Romeinse mantelspelden gevonden te Kruishoutem, Jaarboek 2002, p. 11-18.
• MONSIEUR Patrick en BRAECKMAN Kurt, Wijn, olijfolie en vissausen op de Kapellekouter, Jaarboek 2004, p. 11-14.
• BRAECKMAN Kurt, Over Verecundus, oudst bekende inwoner van Kruishoutem, de oorlogsgod Mars-Camulus en ... de Oosterse god Attis ?, Jaarboek 2011, p.11-15.
• Rare jongens die Romeinen! Van waterput tot stort, Kruishoutemse Kroniek, oktober 2010, p.25.

Een ster met in de hoeken vier cijfers: 1771. Symboliseert de naam van de herberg (zeker sinds 1722) en later ook van de brouwerij 'De Sterre' (vanaf 1850), op deze locatie gevestigd. Inspiratie vond men in het kerstverhaal; de ster wees de weg naar de herberg ... een sterk staaltje Kruishoutemse horeca-GPS van een 240 jaar geleden! In 1944 bleef die sterre voorgoed stille staan; de brouwer gaf er de brui aan. De bewoner van het nieuwe pand recupereerde de gevelsteen en integreerde deze smaakvol in zijn woning.

Zie:

• GHEYSENS Rudy en VAN CAUWENBERGHE Johan, Huisbrouwers-herbergiers te Kruishoutem en omgeving in de 17de eeuw en herbergen te Kruishoutem in de 18de eeuw, Jaarboek 2006, 61-75.

Hier heeft de natuur, de tijd én de mens zijn werk (goed) gedaan; een ecologisch waardevol bosgebied van 3 ha, verscholen in een kort dal (vandaar de naam) langs een beek met permanent hoge waterstand. Sporen van vlasrootputten einde 19de-begin 20ste eeuw zijn nog vaag traceerbaar. Grotendeels hakhoutbos van zwarte elzen en es. In de lente is de bodem een kleurentapijt (gele dotterbloem, slanke sleutelbloem, reuzenpaardestaart). In de winter worden sperwers, blauwe kiekendieven en koperwieken waargenomen. Elk jaar komen in de knotwilgen koppels steenuilen broeden. Kortom, een natuur- en vogelparadijs.

Info:

• Bij conservator Lieven Kinds, 09 / 383 71 39.

Een (kerk)pui of roepsteen is een opgehoogde steen, gebruikt door de champetter of gemeentebode om na de zondagse hoogmis verordeningen af te kondigen. Met de opkomst van de kranten is dit gebruik verloren gegaan. In Wannegem ligt de pui vlak achter de rechter toegangspaal tot de kerk. Het is een voormalige grafzerk, die wellicht in de plaats is gekomen van de vernielde steen, die nog gedeeltelijk zichtbaar is op de hoek van het perkje ernaast. In Lede bevindt de roepsteen zich vlak vóór de linker hekkenpaal die toegang verleent tot de kerk. Links ervan ligt een groter arduinen exemplaar van latere datum. Wil u een boodschap verkondigen? Het kan in Wannegem en in Lede. Kruip op de pui en shout it out loud !

Zie:

• Van roepsteen tot e-pui, Kruishoutemse Kroniek, Eierdopje januari 2015, p.24.

Ietwat pompeus neogotisch funerair monument, opgetrokken in 1848 door burggraaf, volksvertegenwoordiger en senator Pierre-Charles Desmanet de Biesme (1793-1865), eigenaar van het kasteel van Ayshove (na gedwongen verkoop door zijn spilzieke schoonbroer Auguste Van der Meere - zie 'Krasse Kruishoutemnaren'). Architect: Pierre Nicolas Croquison (1806-1887), die in 1855 verantwoordelijk zou zijn voor de Sint-Eligiuskerk. Gerestaureerd in 1975. In het memoriaal de beeldengroep 'Dood van de H. Jozef' in Franse steen (geplaatst in 1873).

Zie:

• GOEMINNE Luc, De oudste heren van Aishove-Machelen, nazaten van de heren van Oudenaarde, Jaarboek 2008, p. 11-22.
• GOEMINNE Luc, De plaatsnaam Aishove te Kruishoutem, Jaarboek 2011, p. 62-63.
• Kruishoutemse losbol smeedt complot tegen de Koning, Kruishoutemse Kroniek, Eierdopje september 2011, p.23.
• OMD-brochure, 11 september 2016, 'Rond de toren'

Ten noordwesten van het kasteeldomein van Kruishoutem situeert zich op het Tjolleveld een waterbevoorradingsinfrastructuur. Deze werd er aangelegd op initiatief van graaf Willem-Jozef vander Meere in de 18^de eeuw en uitgebreid op het einde van de 19^de eeuw. Het kleine gebouw met bron, filterput en ondergronds captatienet is nu nog operationeel. Door een vernuftige toepassing van de wet der communicerende vaten komt het water uit de bron via een keramieken buizenstelsel terecht in een reservoir in het noordelijke dienstgebouw op het kasteeldomein. De overloop van het water komt in de omgrachting van het kasteel terecht. Twee op het reservoir aangesloten buizen brengen het water naar de fontein of naar de kelderkeuken (foto’s Carl Delacauw). 

Zie:

• OMD-brochure 10.09.2017, Het gravelijk kasteeldomein van Cruyshautem. Onbekend ? Straks bemind !

Wie van Wannegem Ploatse de Fonteinstraat induikt, merkt aan de voormalige ‘Kazernen’, voorbij de vroegere brouwerij T’Sjoen een klein bouwsel met dakbedekking op een twintigtal meters rechts van de openbare weg. Het zou kunnen doorgaan voor een kapelletje. Schijn bedriegt. Het is de overkapping van een fontein, die ooit fris en kristalhelder water verschafte aan de gezinnen die in de onmiddellijke buurt woonden. Door bodemverontreiniging is het water nu niet meer drinkbaar. Ook brouwer T’Sjoen haalde tot in de zestiger jaren van de vorige eeuw zijn voordeel uit de bronnenrijke omgeving. Het Wannegemse water diende als basisgrondstof voor zijn bierklassiekers Balder Pils, Unic Pils, Kenia Pils, Extra Bock en Super DD.

Zie:

• T’SJOEN Olivier, De geschiedenis van brouwerij T’Sjoen te Wannegem-Lede, Jaarboek 2014, p.143-151.
• deze website, rubriek 'Kruishoutemse curiosa', Brouwerij T’Sjoen: http://www.hultheim.be/index.php/kruishoutemse-curiosa/42-brouwerij-tsjoen-fonteinstraat-wannegem
• website: www.brouwerijtsjoen.be

De locatie van de grafkelder van de familie de Ghellinck d’Elseghem aan de achterzijde van de Sint-Dionysiuskerk te Lede wordt uitgelijnd door 7 arduinen paaltjes. Bij de begrafenis van een familielid wordt de ondergrondse keldertrap vrijgemaakt, na de ceremonie weer met aarde dichtgegooid en vervolgens met struiken beplant of met gras bezaaid. Tegen de apsis van de kerk een piëtabeeld met op de sokkel het wapenschild van het adellijk geslacht. In de kelder werd de anderhalve maand jonge baby van Jean-Baptiste XIII de Ghellinck d’Elseghem en van zijn vrouw Louise bijgezet op 8 juni 1897. Zijn moeder volgde hem 25 jaar later, zijn vader 30 jaren later.

Zie:

• DE BORGGRAEVE Edwin, De ridder die streed voor sociale zekerheid: Jean-Baptiste de Ghellinck d’Elseghem, jaarboek 2017, p.117-142.
• DE BORGGRAEVE Edwin, De ridder die streed voor sociale zekerheid, Kruishoutemse Kroniek, Eierdopje oktober 2017, p.27.
• DE BORGGRAEVE Edwin, Van kasteelheren en buitenlieden, Kruishoutemse Kroniek, Eierdopje oktober 2014, p.21.
• Rubriek ‘Kruishoutemse Cinema’, jaarboek 2017, filmpje over Jean-Baptiste XIII de Ghellinck d’Elseghem: http://www.hultheim.be/index.php/kruishoutemse-cinema/485-jaarboek-2017.
• Rubriek ‘Krasse Kruishoutemnaren’: http://www.hultheim.be/index.php/krasse-kruishoutemnaren/460-jean-baptiste-xiii-de-ghellinck-d-elseghem-1867-1927.
• Rubriek ‘Kruishoutemse Kastelen’: http://www.hultheim.be/index.php/kruishoutemse-kastelen/131-wannegem-lede-le-petit-trianon.